Digitale Ethiek

Het goede doen met data en technologie

Digitalisering is nooit waardevrij

Overheden passen steeds meer data en technologieën toe die helpen in hun beleid- en besluitvorming bij maatschappelijke opgaven. Denk hierbij aan het inzetten van smart camera’s voor ondermijning, het gebruik van AI bij de woningopgave en het toepassen van digitale tweelingen voor de energietransitie. Het gebruik hiervan brengt echter ook mogelijke risico’s met zich mee, zoals privacyschending; onbetrouwbare informatie; datalekken; het ontstaan van een digitale kloof; algoritmische manipulatie of discriminatie. Digitalisering is nooit waardevrij.

Van begin tot eind ethisch ontwerpen

Data, algoritmes en nieuwe technologieën bieden kansen. Maar gaan ook gepaard met ethische dilemma’s. Soms hebben we niet eens door dat er ethische dilemma’s zijn. Dat kan leiden tot perverse effecten die vaak pas achteraf duidelijk worden.

Het verantwoord organiseren en inzetten van data en technologie – van begin tot eind – maakt het proces en de producten controleerbaar, (her)bruikbaar, kwalitatief beter en aansluitend op de wensen en behoeften van de gebruikers en de mensen die er het meest door worden geraakt. Ethisch ontwerpen gaat verder dan enkel voldoen aan de AVG-wetgeving.

In plaats van je alleen te richten op wat technisch kan en juridisch mag, richt je je ook op de vraag: Wat is wenselijk? Voor de belanghebbenden, de samenleving, de betrokkenen: Wat willen we? Welke waarden staan voor ons centraal? Daar moeten continu gesprekken over gevoerd worden.

Ethiek ervaren en in de praktijk brengen

Wij begeleiden al meer dan tien jaar overheidsorganisaties bij het verantwoord organiseren en inzetten van data en technologie. Wij sturen op onder meer rechtvaardige doelen, inclusiviteit, actieve openheid en transparantie. Ethiek is niet in een checklist te vangen, maar moet je ervaren. Wij laten mensen ethische dilemma’s voelen, herkennen en vertalen naar praktische handelingen. We helpen in het bevragen van aannames en het maken van keuzes. Zo creëren we ruimte bij mensen en organisaties om hun waarden te beschermen te midden van de heersende data-gedreven ambities.

Dit doen we door:

  • Het organiseren en begeleiden van sessies, workshops en webinars over het verantwoord inzetten van data en technologie. Hierbij maken we onder meer gebruik van ethische instrumenten als Begeleidingsethiek (ECP), Moreel beraad, De Ethische Data Assistent (DEDA) en Code goed openbaar digitaal bestuur (CODIO) (Data School Utrecht)
  • Het samen vormgeven van richtlijnen, beleid en strategie voor het verantwoord inzetten van data en technologie

  • Het opzetten en begeleiden van ethische commissies bij publieke organisaties

  • Het begeleiden van werkgroepen die zich binnen de overheid bezighouden met ethiek
  • Het organiseren van ludieke, laagdrempelige activiteiten voor de bewustwording van ethiek binnen en buiten de organisatie (zoals cocktail workshops, spoken word voordrachten, de foute muziek ethiek quiz en ethiek spellen)

 

Benieuwd naar wat we voor jullie kunnen doen?

Hoe zorgen we ervoor dat ethiek mee wordt genomen in data en digitaliseringsprojecten? Ethiek kunnen we in veel vormen en rollen meegeven aan uw organisatie. We noemen hieronder een paar voorbeelden.

Met de Quickstart data ethiek geven we in een dag(deel) een interessante workshop over hoe je start met data ethiek implementeren in jullie organisatie. Voorafgaand bespreken we met u hoe we de invulling af kunnen stemmen op uw team of werkzaamheden. Lees hier meer over de workshop.
Wij kunnen verschillende gespreksmethodes faciliteren op het gebied van ethische vraagstukken, denk bijvoorbeeld een moreel beraad.

Weet je niet waar je moet beginnen met het implementeren van ethiek in je organisatie? Met de data-ethiek volwassenheidsscan van The Green Land en het Open Data Institute krijg je inzicht in waar je organisatie staat op dit gebied. Bekijk het volwassenheidsmodel hier.

 

Welke randvoorwaarden die noodzakelijk zijn voor het verantwoord omgaan met data en technologie zijn al geregeld en welke nog niet? Waar moeten jullie als organisatie op dit moment de focus op leggen?
De scan fungeert als nulmeting en als startpunt voor het ontwikkelen van de volwassenheid in de organisatie op het gebied van ethiek.

Heeft uw organisatie behoefte aan externe expertise om digitale ethiek mee te nemen in maatschappelijke opgaven?

Voel je vrij om vrijblijvend een gesprek met ons aan te gaan over digitale ethiek in jullie organisatie.

Hierover schreef team Digitale Ethiek

Fenna

Woudstra

frank@thegreenland.eu

LinkedIn

Emily

Daemen

emily@thegreenland.eu

LinkedIn

Pauline

Zwanikken

pauline@thegreenland.eu

LinkedIn

Chantal

Vedder

chantal@thegreenland.eu

LinkedIn