Begeleidingsethiek
Om maatschappelijke opgaven effectiever, sneller en efficiënter te realiseren, zetten overheden steeds vaker nieuwe technologie en data in. Het gebruik van deze technologie en data roept echter ook ethische vragen op. Vragen zoals: Waarvoor mag je data en technologie gebruiken? Kunnen we op algoritmes vertrouwen? Wat betekent het gebruik van dit soort technologie en data voor onze publieke waarden, organisatie en burgers? Om antwoord te vinden op deze vragen heeft ECP samen met prof. dr. ir. Peter-Paul Begeleidingsethiek ontwikkeld[1]. Het is een innovatieve methode die werkt vanuit de praktijk. Door middel van een constructief dialoog met verschillende betrokkenen over ethische en publieke waarden.

Casus: Het real-time meten van emissies bij veehouderijen
Provincie Noord-Brabant wil op weg naar emissieloze landbouw en een gezonde leefomgeving. Om deze doelstelling te behalen, stelt de Provincie bepaalde beleidsdoelen en -regels op. Deze streven o.a. naar een dalende trend in stikstof- en fijnstof emissies bij veehouderijen. De huidige meettechnieken van deze emissies, waarop de beleidsdoelen en -regels worden gebaseerd, zijn niet 100% nauwkeurig. Dit levert steeds meer kritiek op.
De omgeving, de overheid en de veehouders willen graag meer grip krijgen op de daadwerkelijke situatie en dus meer informatie ophalen uit metingen. Steeds meer pilots en projecten maken gebruik van sensoren om emissies van bijvoorbeeld ammoniak, fijnstof en methaan te meten in ‘slimme stallen’. De sensoren zorgen ervoor dat het meten van luchtkwaliteit makkelijker en goedkoper wordt. Maar zijn de data betrouwbaar genoeg om in te kunnen zetten voor vergunningen?
Vanuit ethische perspectief kwamen de volgende vragen naar boven over het inzetten van de ‘slimme stallen’:
- Wie is eigenaar van de data?
- Welke doelen gaan de data dienen?
- Wie krijgen inzicht in de metingen?
- Hoe wordt de kwaliteit van de metingen bewaard?
In het gezamenlijk beantwoorden van die vragen doet de Aanpak begeleidingsethiek een voorzet. Hoe kun je de kracht van technologie op een verantwoorde manier inzetten om maatschappelijke opgaven te realiseren? De aanpak bestaat uit een workshop waarin verschillende betrokkenen een dialoog met elkaar voeren over de effecten van een technologische toepassing in een specifieke context en de waarden die daarbij belangrijk zijn. Om vervolgens gezamenlijk tot een aantal concrete handelingsopties te komen over hoe dat ethischer verantwoord kan.
De aanpak is niet gericht op de vraag of een technologie aanvaardbaar is, maar op de vraag hoe de interactie mens en technologie verantwoord te implementeren en te gebruiken is vanuit centrale waarden rondom die technologie.
De effecten, waarden en handelingsopties die uit de sessie met provincie Noord-Brabant kwamen, zijn te lezen in het verslag. Zo kwamen er verschillende negatieve effecten naar boven voor de boer (meer open data kan bijvoorbeeld leiden tot meer beperkingen of onbegrip vanuit de overheid en samenleving), maar werd ook gewezen op het vertrouwen en de stimulatie tot innovatie die meer data kan geven. Het verslag van deze begeleidingsethiek sessie is hier in te zien.
Wil je meer over de aanpak Begeleidingsethiek weten? Dit kan via de website Begeleidingsethiek.
Heb je vragen en/of opmerkingen, dan kun je contact opnemen met emily@thegreenland.eu.

Geschreven door:

Emily Daemen
Emily, huispoeet van The Green Land, heeft een achtergrond in Nederlands en Europees recht. Ze richt zich nu op data-ethiek.






